Het is een van de eerste dingen die je opzoekt als je nadenkt over de sprong: wat ga ik hier eigenlijk aan verdienen? Je typt “salaris” in de zoekbalk, want dat is het woord dat je kent van je loonstrook. En precies daar begint de verwarring, want als zelfstandige krijg je geen salaris.
Je krijgt een honorarium. Dat is een ander getal, het komt op een andere manier tot stand en er gaat een ander deel vanaf voordat het van jou is. Wie die twee door elkaar haalt, schrikt in het eerste voorjaar. Ken je het verschil, dan kun je vooraf uitrekenen waar je aan toe bent.
Deze pagina legt het rekenwerk open. Wat er binnenkomt, waar het vandaan komt, wat er nog af moet en wat er tegenover die kosten staat.
Je verdient een percentage, geen bedrag per maand
Als zelfstandige in de mondzorg word je zelden per uur betaald. Je werkt op een honorarium-percentage: een vooraf afgesproken deel van de omzet die jouw behandelingen bij de praktijk opleveren. De praktijk registreert die omzet, jij ontvangt daarvan je afgesproken deel. De rest blijft bij de praktijk, die de stoel, de assistentie, de materialen en de patiëntenadministratie levert.
Dat betekent dat je inkomen twee knoppen heeft in plaats van één. De eerste is je percentage: doorgaans ergens tussen de 30 en 45 procent, afhankelijk van regio, praktijk en je ervaring. Er is geen wettelijk tarief, dus dit is een afspraak die je maakt en niet een tarief dat je krijgt toegewezen. Hoe zo’n afspraak tot stand komt, lees je in honorarium-percentage: hoe werkt het.
De tweede knop is de omzet zelf: hoeveel dagen je werkt, hoe vol je agenda staat en wat er in die dagen aan behandelingen doorheen gaat. Een hoog percentage over een halflege agenda levert minder op dan een gemiddeld percentage over volle dagen. Beide getallen bepalen samen wat er op je factuur komt, en daarom bestaat er geen bedrag dat je “als zzp’er in de mondzorg verdient”. Er bestaat alleen jouw percentage maal jouw omzet.
Een rekenvoorbeeld
Om het concreet te maken, met ronde getallen. Dit is een voorbeeld om de rekensom te laten zien, geen gemiddelde en geen voorspelling van wat jij gaat draaien.
Stel: je draait op een werkdag 900 euro omzet bij een praktijk waar je 40 procent hebt afgesproken. Dan is je honorarium voor die dag 900 x 0,40 = 360 euro. Werk je in die maand twaalf dagen bij deze praktijk, dan staat er 12 x 360 = 4.320 euro op je honorarium-factuur.
Verander één getal en het hele plaatje schuift. Bij 35 procent is diezelfde dag 315 euro waard, bij 45 procent 405 euro. Precies daarom is het percentage het gesprek waard voordat je begint. Wil je met je eigen cijfers rekenen, dan staat de formule uitgewerkt op honorarium berekenen, en hoe het maandelijkse ritme van omzet naar factuur eruitziet lees je op factureren op percentage.
Nog een geruststelling bij dat bedrag: over je honorarium hoef je in de meeste gevallen geen btw te rekenen, want mondzorg valt onder de medische btw-vrijstelling. Het bedrag op je factuur is dus het bedrag dat de praktijk overmaakt. Of de vrijstelling voor al jouw werkzaamheden geldt, staat in btw op je honorarium-factuur.
En dan het eerlijke deel: wat er nog af moet
Die 4.320 euro uit het voorbeeld is geen nettoloon. Het is bruto ondernemersinkomen, en dat is een wezenlijk verschil. Op een loonstrook heeft je werkgever al van alles voor je ingehouden en geregeld voordat het bedrag op je rekening staat. Nu doe je dat zelf.
- Inkomstenbelasting. Er wordt niets ingehouden. Je betaalt achteraf over je winst, dus zet vanaf de eerste betaling een deel opzij op een aparte rekening waar je niet aan komt. Hoeveel precies hangt af van je totale inkomen, je aftrekposten en je persoonlijke situatie, dus laat je boekhouder daar een percentage bij noemen in plaats van een getal van internet te lenen.
- Vakantie. Geen vakantiegeld in mei en geen doorbetaalde vrije dagen. Een week weg is een week zonder omzet, dus die reserveer je zelf uit de weken dat je wel werkt.
- Pensioen. Je bouwt niets meer op via een werkgever. Wat je opzij wilt zetten en op welke manier, bepaal je zelf.
- Ziekte en arbeidsongeschiktheid. Er is geen loondoorbetaling als je uitvalt. Een arbeidsongeschiktheidsverzekering of een andere voorziening is daarom geen luxe, maar de vervanging van iets wat je eerst automatisch had.
- Verzekeringen en registraties. Beroepsaansprakelijkheid, je registraties, bij- en nascholing: kosten die vroeger op het bordje van je werkgever lagen of vanzelf geregeld waren, staan nu op dat van jou.
- De rest van je bedrijf. Boekhouder, vakliteratuur, reiskosten, materialen die je zelf meeneemt, je administratie. Klein per post, merkbaar per jaar.
Dit rijtje is geen reden om het niet te doen. Het is de reden om een bruto honorarium nooit naast een brutosalaris te leggen alsof het dezelfde soort getallen zijn. Reken pas vanaf het moment dat je bovenstaande eraf hebt gehaald.
Wat daar tegenover staat
Zelfstandigen vertellen dit rijtje kosten graag eerlijk, maar vergeten vaak de andere kant van de balans. Die is er ook.
Om te beginnen mag je als ondernemer je zakelijke kosten aftrekken van je winst, en bestaan er ondernemersaftrekken en fiscale regelingen die het belastbare deel van je winst verkleinen. Of je aan de voorwaarden voldoet, hangt af van je situatie, en de bedragen veranderen per jaar. Vraag je boekhouder wat er in jouw geval geldt, of kijk op de site van de Belastingdienst. Welk deel van je administratie daar hoort en welk deel je prima zelf doet, staat in wat je boekhouder wel en niet doet.
Daarnaast beweegt je honorarium mee met wat je doet. Draai je een sterke maand, dan zie je dat direct terug, zonder tussenkomst van een functieschaal of een jaarlijkse beoordeling. Werk je een dag extra, dan levert die dag ook echt op. En je bepaalt zelf hoeveel dagen je werkt, bij welke praktijken en tegen welk percentage je begint. Die vrijheid is voor veel mensen het punt van de hele overstap.
Weten waar je staat, niet pas in het voorjaar
Het lastigste aan zelfstandig zijn is niet dat je meer regelt. Het is dat je pas laat merkt hoe je ervoor staat. Je maakt maandelijks een factuur, ziet een bedrag binnenkomen en de vraag wat dat op jaarbasis betekent, blijft in je hoofd hangen tot de aangifte.
Daar is de rest van je administratie voor. Je voert per praktijk je omzet in, per dag of als maandtotaal, en je honorarium staat er meteen onder met je afgesproken percentage al verwerkt. Op het inzichten-dashboard van DentalFact zie je vervolgens je omzet per maand en per praktijk, een prognose voor het jaar en een indicatie van je belastingreserve. Zo weet je in oktober al ongeveer waar je uitkomt, in plaats van het in het voorjaar te ontdekken. Je honorarium-factuur maak je in dezelfde app: één klik voor de PDF, die je zelf downloadt en verstuurt.
Sta je nog voor de keuze of ben je net begonnen, lees dan zo begin je als zzp’er in de mondzorg voor de stappen eromheen. En leg de fiscale vragen die dit artikel oproept voor aan je boekhouder of de Belastingdienst: die kennen jouw cijfers, en dit artikel niet.
Wat je verdient is geen jaarcijfer dat je in maart ontdekt. Het staat elke maand in je overzicht, praktijk voor praktijk.